Udhëzues · Diaspora në SHBA
Si të blesh shtëpi në Shqipëri kur jeton në SHBA
Kur jeton në Shtetet e Bashkuara, blerja e shtëpisë në Shqipëri ndjek të njëjtat hapa si çdo blerje nga jashtë. Ndryshojnë katër gjëra: ku nënshkruhet prokura, kush vë apostilën, si i dërgon paratë dhe çfarë raporton pastaj në IRS dhe në FinCEN. Ky udhëzues shpjegon vetëm këto, me burimet zyrtare; për hapat në Shqipëri të çon te udhëzuesi i plotë.
Shkruar nga Galip Sulaj, themelues i hyrja.al
Ky udhëzues është edhe në: English
Çfarë ndryshon kur blen nga SHBA?
Prokurën për blerjen nuk e lëshojnë as ambasada, as konsullata shqiptare: e nënshkruan te një noter amerikan dhe apostilën e merr nga shteti ku është i autorizuar noteri, zakonisht nga zyra e Secretary of State. Paratë shkojnë me transfertë ndërkombëtare, jo si pagesë SEPA. Nëse je shtetas ose rezident i SHBA-së, tatohesh për të ardhurat nga i gjithë bota, ndaj qiraja nga shtëpia në Shqipëri deklarohet në Schedule E; në listën e IRS-së nuk ka marrëveshje tatimore me Shqipërinë, por mund të kërkosh kredi për tatimin mbi të ardhurat e paguar në Shqipëri.
Udhëzuesi i plotë: blerja nga jashtë në 10 hapaMe një shikim
| Çështja | Çfarë vlen |
|---|---|
| Prokura në konsullatën shqiptare | Jo për blerjen: konsujt lëshojnë vetëm prokura të thjeshta dhe vetëm për shtetasit shqiptarë.MEPJ, prokura |
| Prokura te noteri amerikan | Po, me apostilën e shtetit ku është i autorizuar noteri, zakonisht nga zyra e Secretary of State.HCCH, SHBA · Nju Jork, apostila |
| Përkthimi në shqip | Në konsullatë (10 euro faqja, për shtetasit shqiptarë) ose nga një përkthyes i regjistruar pranë një noteri në Shqipëri.MEPJ, përkthimi |
| Transferta | SHBA nuk është në zonën e skemave SEPA: pagesa është transfertë ndërkombëtare.EPC, vendet SEPA |
| Qiraja | Deklarohet në Schedule E; shtëpia që përdoret jashtë SHBA-së amortizohet me sistemin ADS, për 30 vjet.IRS, të ardhurat globale · IRS, Schedule E · IRS, Pub. 946 · IRS, Pub. 527 |
| Marrëveshja tatimore | Shqipëria nuk është në listën e IRS-së të marrëveshjeve tatimore; kredia për tatimin e huaj (Form 1116) mund të vlejë.IRS, marrëveshjet tatimore · IRS, kredia për tatimin e huaj |
| FBAR dhe Form 8938 | Për llogaritë dhe asetet financiare jashtë vendit mbi pragjet; shtëpia që e zotëron drejtpërdrejt nuk raportohet.FinCEN, FBAR · IRS, Form 8938 dhe FBAR |
| Kredi nga një bankë shqiptare | BKT dhe Union Bank kanë produkte për ata që jetojnë jashtë; BKT kërkon një dorëzanës që jeton dhe punon në Shqipëri.BKT, emigrantët · BKT, dokumentet · Union Bank |
Prokura: te noteri amerikan, jo në konsullatë
Nëse nuk do të nënshkruash vetë në Shqipëri, të duhet një prokurë noteriale; çfarë duhet të shkruajë e gjen te udhëzuesi i plotë.
Ambasada dhe konsullata shqiptare nuk e lëshojnë
Shqipëria ka ambasadën në Uashington dhe një konsullatë në Nju Jork, ku të çon faqja e kontaktit të zyrës konsullore të ambasadës. Sipas rregullave të Ministrisë për Evropën dhe Punët e Jashtme, konsujt veprojnë si noterë vetëm për shtetasit shqiptarë që banojnë në juridiksionin e tyre dhe vetëm për prokura të thjeshta, për shembull për tërheqje dokumentesh ose për përfaqësim në disa procedura, me tarifë 20 euro. Prokura të përgjithshme dhe prokura për kontratat që kalojnë pronësinë, si shitblerja e një apartamenti, konsujt nuk i lëshojnë: për to Ministria të drejton te noterët e vendit ku jeton.
Burimet: MEPJ, prokura · Ambasada në Uashington · Konsullata në Nju Jork
Te noteri amerikan, me apostilën e shtetit
Prokurën e nënshkruan te një noter (notary public) në shtetin ku jeton. Meqë ligji shqiptar kërkon që prokura për blerjen të jetë akt noterial, siç shpjegon udhëzuesi i plotë, kërkoji avokatit në Shqipëri ta përgatisë ose ta kontrollojë tekstin më parë dhe konfirmo që noteri në Shqipëri do ta pranojë.
Apostilën nuk e jep qeveria federale, por shteti: sipas HCCH, dokumentet publike të një shteti amerikan i apostilojnë autoritetet që cakton ai shtet, zakonisht zyra e Secretary of State, ndërsa Zyra e Autentikimeve e Departamentit të Shtetit apostilon dokumentet e agjencive federale. Në Nju Jork, për shembull, dokumenti i noterizuar duhet vërtetuar më parë nga County Clerk i qarkut ku noteri është i autorizuar; pastaj Departamenti i Shtetit i Nju Jorkut vë apostilën për 10 dollarë për dokument, me postë ose në sportelet në New York City, Albany, Binghamton, Buffalo dhe Utica.
Shqipëria është palë e Konventës së Apostilës që nga 9 maji 2004 dhe SHBA që nga viti 1981, dhe SHBA nuk është ndër shtetet që e kundërshtuan aderimin e Shqipërisë, ndaj apostila zëvendëson legalizimin.
Burimet: HCCH, SHBA · Nju Jork, apostila · HCCH, shtetet palë · Depozitari i konventës
Përkthimi në shqip
Pastaj prokura përkthehet në shqip. Nëse je shtetas shqiptar, sipas rregullave të Ministrisë mund t'i kërkosh konsullatës përkthimin ose vërtetimin e një përkthimi të bërë nga një përkthyes në SHBA: kushton 10 euro faqja dhe zgjat 10 deri në 30 ditë, dhe përkthimi i konsullit vlen sa ai i një përkthyesi të regjistruar pranë një noteri në Shqipëri, pa pasur nevojë të noterizohet. Nëse nuk je shtetas shqiptar, prokura përkthehet në Shqipëri dhe e vërteton noteri atje; tarifën zyrtare e gjen te udhëzuesi i plotë.
Burimet: MEPJ, përkthimi
Si t'i dërgosh paratë nga SHBA
SHBA nuk është në zonën gjeografike të skemave SEPA, që përfshin vendet e BE-së dhe të ZEE-së dhe njëmbëdhjetë vende të tjera, mes tyre Shqipërinë, Zvicrën dhe Mbretërinë e Bashkuar. Një pagesë nga një bankë amerikane në Shqipëri është pra transfertë ndërkombëtare, jo pagesë SEPA, dhe transfertat më të lira e më të shpejta në euro që përshkruan Banka e Shqipërisë për vendet e SEPA-s nuk vlejnë për të. Pyet bankën sa merr komision, me çfarë kursi i këmben paratë dhe nëse t'i dërgosh në dollarë apo në euro, dhe kontrollo monedhën e llogarisë së shitësit ose të noterit para se të paguash.
Ruaj provat për origjinën e parave: bankat dhe noterët në Shqipëri mund t'i kërkojnë, siç shpjegon udhëzuesi i plotë. Nëse hap një llogari në Shqipëri, për shembull për faturat ose për qiranë, mos harro se ajo llogaritet për pragjet e FBAR-it dhe të Form 8938 që shpjegohen më poshtë.
Burimet: EPC, vendet SEPA · Banka e Shqipërisë, SEPA
Tatimet në SHBA: qiraja, amortizimi dhe kredia për tatimin e huaj
Shtetasit dhe rezidentët e SHBA-së tatohen për të ardhurat nga i gjithë bota, nga çdo burim. Pikat më poshtë vijnë nga faqet dhe publikimet e IRS-së për deklaratat e vitit 2025.
Nëse e jep me qira
Qiraja nga shtëpia në Shqipëri tatohet në SHBA dhe deklarohet në Schedule E (Form 1040): për një pronë në një vend të huaj, udhëzimet kërkojnë qytetin, provincën ose shtetin, vendin dhe kodin postar. Meqë shtëpia përdoret jashtë Shteteve të Bashkuara, duhet amortizuar me sistemin alternativ ADS, ku periudha për pronat e banimit me qira është 30 vjet (40 vjet për ato të vëna në përdorim para vitit 2018). Si tatohet qiraja në Shqipëri e shpjegon udhëzuesi i plotë.
Burimet: IRS, të ardhurat globale · IRS, Schedule E · IRS, Pub. 946 · IRS, Pub. 527
Pa marrëveshje tatimore, por me kredi për tatimin e huaj
Shqipëria nuk është në listën e IRS-së të vendeve me të cilat SHBA ka marrëveshje për tatimin mbi të ardhurat (e kontrolluar më 1 tetor 2026). Kjo nuk e pengon lehtësimin: nëse ke paguar tatim të huaj mbi të ardhura që tatohen edhe në SHBA, IRS shkruan se mund të marrësh ose një kredi, ose një zbritje të detajuar për të, dhe kredia kërkohet me Form 1116. Kur e shet shtëpinë, në Shqipëri shitësi paguan 15% mbi fitimin para se ASHK të regjistrojë shitjen, siç shpjegon udhëzuesi i plotë.
Burimet: IRS, marrëveshjet tatimore · IRS, kredia për tatimin e huaj
Raportimi: FBAR, Form 8938 dhe dhuratat nga familja
FBAR: një person amerikan që ka interes financiar ose të drejtë nënshkrimi mbi llogari financiare jashtë vendit duhet të paraqesë FinCEN Form 114 nëse vlera e tyre e përbashkët kalon 10.000 dollarë në çdo moment të vitit kalendarik. Paraqitet elektronikisht në FinCEN, jo bashkë me deklaratën tatimore; IRS e jep afatin 15 prill, me shtyrje automatike deri më 15 tetor.
Form 8938: nëse jeton në SHBA, i bashkëngjitet deklaratës tatimore kur asetet e tua financiare të huaja kalojnë 50.000 dollarë në ditën e fundit të vitit tatimor ose 75.000 dollarë në çdo moment të vitit (beqar, ose i martuar që deklaron veçmas), ose 100.000 dhe 150.000 dollarë për çiftet e martuara që deklarojnë bashkë.
Shtëpia në Shqipëri që e zotëron drejtpërdrejt nuk raportohet në asnjërin formular, ndërsa një llogari në një bankë shqiptare raportohet. Nëse pronën e mban përmes një shoqërie të huaj, për Form 8938 llogaritet vetë shoqëria, me vlerë që përfshin pronën.
Dhuratat: nëse të afërmit në Shqipëri të ndihmojnë me blerjen, një person amerikan duhet të paraqesë Form 3520 kur merr më shumë se 100.000 dollarë dhurata ose trashëgimi nga një individ i huaj jorezident ose nga një pasuri trashëgimore e huaj.
Burimet: FinCEN, FBAR · IRS, Form 8938 dhe FBAR · IRS, të ardhurat globale
Kredia nga një bankë shqiptare
Disa banka shqiptare kanë produkte për ata që jetojnë dhe punojnë jashtë, me hipotekë mbi shtëpinë në Shqipëri (shih udhëzuesin e plotë). BKT e drejton “Kredia për Emigrant” te të gjithë ata që jetojnë dhe punojnë jashtë Shqipërisë, me afat deri në 25 vjet për blerje ose ndërtim shtëpie, dhe si kriter të rëndësishëm kërkon një dorëzanës, një të afërm që jeton dhe punon në Shqipëri. Union Bank, në fletën e kushteve në fuqi nga gushti 2026, financon deri në 70% të vlerës së tregut të apartamentit për kreditë në euro dhe deri në 80% për ato në lekë, me afat deri në 20 vjet.
Për të ardhurat nga emigracioni, lista e dokumenteve të BKT-së për 2026 kërkon lejen e qëndrimit dhe të punës, vërtetimin mujor të pagës, deklaratën vjetore të të ardhurave, nxjerrjet e llogarisë dhe kontratën e qirasë. Si shembuj lista përmend vetëm dokumente italiane dhe greke: pyet bankën cilat dokumente amerikane pranon. Ky udhëzues nuk publikon norma interesi: kushtet ndryshojnë, ndaj kërkoji bankave ofertën aktuale.
Burimet: BKT, emigrantët · BKT, dokumentet · Union Bank
Pyetjet kryesore
A mund ta nënshkruaj prokurën për blerjen në konsullatën shqiptare në Nju Jork?
Jo. Sipas Ministrisë për Evropën dhe Punët e Jashtme, konsujt nuk lëshojnë prokura për kontrata që kalojnë pronësinë, si shitblerja e një apartamenti, dhe në përgjithësi përpilojnë prokura vetëm për shtetasit shqiptarë. Të duhet një noter amerikan dhe pastaj apostila e shtetit.
Burimet: MEPJ, prokura
A ka marrëveshje tatimore mes SHBA-së dhe Shqipërisë?
Shqipëria nuk është në listën e IRS-së të marrëveshjeve për tatimin mbi të ardhurat, që e kontrolluam më 1 tetor 2026. Mund të shohësh gjithsesi kredinë për tatimin e huaj: sipas IRS-së, nëse ke paguar tatime të huaja mbi të ardhura që tatohen edhe në SHBA, mund të marrësh një kredi ose një zbritje të detajuar, dhe kredia kërkohet me Form 1116.
Burimet: IRS, marrëveshjet tatimore · IRS, kredia për tatimin e huaj
A e raportoj shtëpinë në Shqipëri në FBAR ose në Form 8938?
Jo, nëse e zotëron drejtpërdrejt: tabela krahasuese e IRS-së e shënon pronën e paluajtshme të huaj në zotërim të drejtpërdrejtë si të paraportueshme në të dy formularët. Llogaritë në bankat shqiptare raportohen kur kalon pragjet.
Burimet: IRS, Form 8938 dhe FBAR
Kam vetëm shtetësinë amerikane: çfarë ndryshon?
Për blerjen e një apartamenti ose shtëpie procedura është e njëjtë; kufizimet për të huajt kanë të bëjnë kryesisht me tokën, siç shpjegon udhëzuesi i plotë. Por nuk mund të përdorësh shërbimet noteriale dhe të përkthimit të konsullatave shqiptare, që Ministria i parashikon për shtetasit shqiptarë: prokurën e nënshkruan te një noter amerikan dhe përkthimin e bën në Shqipëri.
Burimet: MEPJ, prokura · MEPJ, përkthimi
Burimet
Faqet zyrtare mbi të cilat mbështetet ky udhëzues, secila me datën kur u hap. Ligjet, tarifat dhe procedurat ndryshojnë, ndaj kontrollo versionin në fuqi para se të veprosh.
- Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme: aplikim për prokurë të posaçme (kush mund ta kërkojë, tarifa, prokurat që konsujt nuk i lëshojnë) ·
- HCCH, Konventa e Apostilës: autoritetet kompetente në SHBA ·
- Departamenti i Shtetit i Nju Jorkut: apostila ose certifikata e autentikimit ·
- Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme: vërtetim përkthimi në ambasada dhe konsullata ·
- Këshilli Evropian i Pagesave (EPC): lista e vendeve të skemave SEPA, versioni 8.0 i 24 dhjetorit 2025 ·
- IRS: shtetasit dhe rezidentët e SHBA-së (të ardhurat nga i gjithë bota, FBAR, formulari 3520) ·
- IRS: udhëzimet për Schedule E (Form 1040), 2025 ·
- IRS: Publikimi 946 (2025), si amortizohet prona ·
- IRS: Publikimi 527 (2025), pronat e banimit që jepen me qira ·
- IRS: marrëveshjet tatimore të SHBA-së, nga A në Z ·
- IRS: kredia për tatimin e huaj (Foreign Tax Credit) ·
- FinCEN: raportimi i llogarive bankare dhe financiare jashtë vendit (FBAR) ·
- IRS: krahasimi i detyrimeve për Form 8938 dhe FBAR ·
- BKT: Kredia për Emigrant ·
- BKT: lista e dokumenteve për kredinë hipotekore (2026) ·
- Union Bank: kushtet e “Kredi për Shtëpi - Emigrantë”, në fuqi nga gushti 2026 ·
- Ambasada e Republikës së Shqipërisë në SHBA (Uashington) dhe Konsullata në Nju Jork ·
- Konsullata e Republikës së Shqipërisë në Nju Jork: kontakti i zyrës konsullore ·
- HCCH: tabela e shteteve palë të Konventës së Apostilës ·
- Depozitari i traktatit (Mbretëria e Holandës): Konventa e Apostilës, kundërshtimet ndaj aderimit të Shqipërisë ·
- Banka e Shqipërisë, 7 tetor 2025: Shqipëria bëhet pjesë funksionale e SEPA-s ·