Shpronësimi: si llogaritet kompensimi kur shteti merr pronën tuaj

Kur shteti ju merr pronën për një rrugë, një linjë elektrike apo një shesh, Kushtetuta ju garanton një shpërblim të drejtë (neni 41). Ligji nr. 8561/1999 për shpronësimet thotë se shpërblimi është i barabartë me vlerën e plotë të pronës, e cila llogaritet sipas llojit të saj në kartelën e ASHK-së: trualli dhe toka bujqësore me çmimet e hartës së vlerës ose me mesataren e shitjeve të regjistruara, ndërtesat me mesataren e shitjeve ose me koston e ndërtimit. Nëse nuk jeni dakord me shumën, keni 30 ditë nga marrja dijeni për ta çuar vendimin në gjykatë.

Foto kryesore: Nelson Axigoth / Pexels

Për t'i kthyer përgjigje njoftimit të Agjencisë Shtetërore për Shpronësimin

15 ditë

Për ankimin në gjykatë kundër masës së shpërblimit

30 ditë

Afati maksimal i pagesës pas afatit të caktuar në vendim

3 muaj

Vendime të reja shpronësimi në Fletoren Zyrtare në 2026, deri më 7 tetor

48

Kush vendos shpronësimin?

Shpronësimin e vendos gjithmonë Këshilli i Ministrave, me propozimin e ministrit përgjegjës, pasi kërkesa kalon nga Agjencia Shtetërore për Shpronësimin (ASHSH). Kërkesën mund ta bëjë një ministri, një bashki, një ent publik si Autoriteti Rrugor Shqiptar ose OST, por edhe një shoqëri private, kjo e fundit vetëm për projekte transporti, energjie, mjedisi, shëndeti, arsimi, infrastrukture ose investime strategjike (Ligji nr. 8561/1999, nenet 5, 8 dhe 9).

Shpronësimi lejohet vetëm për interes publik që nuk arrihet dot ndryshe, dhe vetëm për aq sipërfaqe sa duhet për projektin (neni 2). Nëse shpronësimi kërkohet nga një shoqëri private dhe ju vetë merrni përsipër të realizoni të njëjtin projekt me të njëjtat kushte, shpronësimi nuk lejohet (neni 6).

Si llogaritet kompensimi?

Komisioni i posaçëm i ASHSH-së bën vlerësimin përfundimtar. Ligji i kërkon të marrë parasysh vlerën fillestare, amortizimin, destinacionin, vendndodhjen dhe ndryshimin e çmimeve të tregut dhe të monedhës (neni 17). Kriteret teknike janë në VKM nr. 138/2000, e ndryshuar:

Mbi vlerën që del nga vlerësimi llogaritet shpërblimi, në masë të njëjtë me vlerën e plotë (neni 19). Përjashtimisht, shpërblimi mund të jepet edhe në natyrë, në rastet që cakton Këshilli i Ministrave. Për projektet e financuara me një marrëveshje ndërkombëtare të ratifikuar, shpërblimi llogaritet sipas asaj marrëveshjeje kur ajo e përcakton mënyrën (neni 17).

Lloji i pasurisë në kartelë vendos shumën

Vendimet e vitit 2026 tregojnë sa shumë peshon kategoria e regjistruar. Në VKM nr. 739, datë 2.10.2026, për zgjerimin e rrugës Elbasan-Qafë Thanë (faza VI), në të njëjtën zonë kadastrale ara vlerësohet 221 lekë/m², ndërsa trualli 32 695 lekë/m². Për rrugën e Ksamilit, VKM nr. 584/2026 e vlerëson kullotën 177 lekë/m².

Prandaj, para se të nisë procedura, kontrolloni që kartela e pasurisë të tregojë llojin e saktë dhe sipërfaqen e saktë. Nëse ka gabim, korrigjimi bëhet në ASHK, siç shpjegon artikulli për korrigjimin e gabimeve në certifikatën e pronësisë. Si lexohet kartela e shpjegon udhëzuesi për certifikatën e pronësisë online.

Pjesa që ju mbetet dhe të drejtat e të tretëve

Nëse shpronësohet vetëm një pjesë e parcelës dhe pjesa që ju mbetet humb vlerë, ose humb vlerë një pronë ngjitur, ligji parashikon kompensim për zhvlerësimin (neni 18). Kompensohen edhe të drejtat e personave të tretë mbi pronën që shpronësohet (neni 4).

Për të kuptuar nëse shuma është e arsyeshme, krahasojeni me çmimet në zonë: nisni nga vlerësimi online i pronës dhe nga artikulli për çmimin e referencës, por në gjykatë do t'ju duhet një vlerësim profesional.

Cilat janë hapat dhe afatet?

Procedura ka afate të shkruara në ligj. Ato që ju prekin drejtpërdrejt janë njoftimi, përgjigjja juaj dhe ankimi:

1. Kërkuesi paraqet në ASHSH kërkesën me projektin, burimin e fondeve, vlerësimin paraprak dhe listën e pronarëve (neni 10).
2. Brenda 10 ditëve nga marrëveshja me kërkuesin, ASHSH nis njoftimin e drejtpërdrejtë të çdo pronari dhe bashkëpronari (neni 14). Kërkesa publikohet në Fletoren Zyrtare dhe në faqen e ASHSH-së (neni 15).
3. Brenda 15 ditëve nga njoftimi ose nga afati i publikimit, ju i shkruani ASHSH-së nëse pranoni kalimin vullnetar me kushtet e ofruara (neni 16). Të tretët kanë 15 ditë për pretendimet e tyre, me dokumente (neni 15).
4. Nëse pranoni, ASHSH kryen kalimin e pronësisë kundrejt pagesës, jo më herët se një muaj nga mbarimi i publikimit, dhe procedura për ju quhet e përfunduar (neni 16).
5. Për të tjerët, propozimi shkon te Këshilli i Ministrave jo më herët se një muaj nga mbarimi i njoftimeve (nenet 16 dhe 20).
6. Vendimi i Këshillit të Ministrave përmban pronat, pronarët, shumat dhe afatin e pagesës. Hyn në fuqi menjëherë dhe botohet në Fletoren Zyrtare (neni 21).
7. Pagesa bëhet brenda afatit të vendimit dhe, në çdo rast, jo më vonë se 3 muaj pas tij (neni 23). ASHK regjistron pronën në emër të shtetit brenda 30 ditëve (neni 25).

Në praktikë, rruga nga kërkesa te vendimi zgjat muaj. Tabela e të dhënave të hapura të ASHSH-së për janar deri në qershor 2026 tregon disa raste:

Në këto raste, nga kërkesa te vendimi kaluan nga rreth 5 deri në rreth 16 muaj. Për rrugën Kashar-Nyja Vaqar, sipas ASHSH-së, një pronë u shtua në listë pasi pronari u ankua dhe ASHK konfirmoi dokumentet e pronësisë. Kjo tregon pse ia vlen të reagoni brenda afatit.

Si ankoheni për shumën?

Ankimi bëhet në gjykatë brenda 30 ditëve nga dita kur merrni dijeni për vendimin, dhe mund të ketë si objekt vetëm masën e shpërblimit (neni 24). Gjykata e shqyrton si mosmarrëveshje administrative. Kushtetuta e njeh shprehimisht këtë të drejtë (neni 41, pika 5).

Ankimi nuk e pezullon vendimin dhe as regjistrimin e pronës në emër të shtetit, pra punimet mund të nisin. Nëse nuk ankoheni brenda 30 ditëve, vendimi për shumën bëhet titull ekzekutiv (neni 24). Edhe një gjyq tjetër civil për pronën, për shembull mes trashëgimtarëve, nuk e ndal shpronësimin: shuma depozitohet në një llogari të posaçme dhe i paguhet atij që del fitues me vendim gjyqësor të formës së prerë (neni 16). Kështu e parashikon, për shembull, VKM nr. 584/2026 për disa parcela në Ksamil.

Çfarë dokumentesh ju duhen për pagesën?

Paratë nuk vijnë automatikisht. Vendimet e vitit 2026 që lexuam thonë se pronarët kompensohen pasi të kenë dorëzuar dokumentet për likuidim në ASHSH. Lista e publikuar nga agjencia në shtator 2026:

Dokumentet dorëzohen në protokollin e ASHSH-së ose dërgohen me postë. Nëse jetoni jashtë, një prokurë e posaçme ju lejon të autorizoni një të afërm. Nëse pronari ka vdekur dhe nuk ka dëshmi trashëgimie, ASHSH mund ta kërkojë vetë atë (neni 6), por është më mirë ta pajisni familjen me të që herët: hapat janë te artikulli për dëshminë e trashëgimisë.

Po nëse shteti nuk paguan ose projekti nuk bëhet?

Shpronësimi quhet i pavlefshëm nëse pagesa nuk bëhet ose nuk vihet në dispozicionin tuaj brenda afateve të nenit 23, ose nëse punimet nuk nisin apo nuk përfundojnë brenda 3 muajve pas afateve të vendimit, përveç kur qeveria i shtyn afatet (neni 26). Në këto raste, me kërkesën tuaj, prona ju kthehet, pasi të keni kthyer shumën e marrë. Mund të kërkoni edhe shpërblimin e dëmeve nga subjekti në favor të të cilit u bë shpronësimi.

Nëse më vonë shteti ose subjekti privat e shet pronën e shpronësuar, ju ose trashëgimtarët tuaj keni të drejtën e parablerjes (neni 6).

Ç'është marrja në përdorim të përkohshëm?

Për kantiere, magazina, rrugë të përkohshme ose rrjete inxhinierike gjatë punimeve, shteti mund ta marrë pronën vetëm për një kohë, pa jua hequr pronësinë (nenet 27 dhe 28). Kjo bëhet gjithmonë kundrejt shpërblimit dhe nuk mund të zgjasë më shumë se 2 vjet (nenet 30 dhe 33).

Dorëzimi dhe kthimi bëhen me procesverbal ku shënohet gjendja e pronës. Në kthim, mund të kërkoni rikthimin në gjendjen e mëparshme ose kompensimin e dëmeve (neni 36). Për shumën ose gjendjen e kthimit, keni 30 ditë për t'iu drejtuar gjykatës (neni 37).

Çfarë të kontrolloni nëse blini pranë një projekti publik?

Para se të blini tokë ose shtëpi pranë një rruge, hekurudhe ose linje elektrike të planifikuar, pyesni noterin dhe ASHK-në nëse ka shënime për shpronësim në kartelë. Vendimet e vitit 2026 që lexuam i kërkojnë ASHK-së të pezullojë transaksionet me pasuritë e shpronësuara derisa gjurma e projektit të hidhet në hartë dhe pronësia të kalojë te shteti. Kërkoni edhe në Fletoren Zyrtare dhe në faqen e ASHSH-së emrin e projektit ose zonën kadastrale.

Foto: Kushie In Vietnam / Pexels

Shembulli i hekurudhës, ku shpronësimet ishin një nga shkaqet e vonesave, e shpjegon artikulli për hekurudhën Tiranë-Durrës-Rinas. Për tokën bujqësore dhe ndryshimin e kategorisë, shihni udhëzuesin për tokën bujqësore dhe AMTP-në, dhe për truallin, çfarë të kontrolloni para blerjes së truallit.

Deri më 7 tetor 2026 ishin botuar 48 shpronësime të reja, kundrejt 37 në gjithë vitin 2025. Shumica lidhen me rrugë, por ka edhe linja elektrike, ujësjellës, kanale dhe sheshe.