Trashëgimia e pronës në 2026: dëshmia e trashëgimisë, afatet, kostot dhe regjistrimi në ASHK

Kur vdes pronari i një shtëpie, trashëgimtarët e fitojnë trashëgiminë në atë çast (Kodi Civil, neni 330), por në kadastër prona mbetet në emrin e të ndjerit. Që ta shisni, ta ndani ose ta vini në hipotekë, ju duhen dy hapa: dëshmia e trashëgimisë, që e lëshon noteri për 10 000 lekë (15 000 lekë kur ka testament), dhe regjistrimi i saj në ASHK brenda 30 ditëve, me 2 000 lekë për çdo pasuri. Fëmijët, bashkëshorti, prindërit, vëllezërit dhe motrat nuk paguajnë tatim mbi trashëgiminë.

Foto kryesore: Kampus Production / Pexels

Dëshmia e trashëgimisë ligjore te noteri; 15 000 lekë me testament

10 000 lekë

Regjistrimi në ASHK për çdo pasuri, brenda 30 ditëve

2 000 lekë

Afati për të hequr dorë nga trashëgimia; 6 muaj kur jeni jashtë shtetit

3 ose 6 muaj

Tatimi për fëmijët, bashkëshortin, prindërit, vëllezërit dhe motrat

0 lekë

Kush trashëgon: me ligj apo me testament

Kur nuk ka testament, ose kur testamenti është i pavlefshëm ose mbulon vetëm një pjesë të pasurisë, trashëgimia ndahet sipas ligjit, me radhë: një radhë trashëgon vetëm kur nuk ka trashëgimtarë nga radha e mëparshme (Kodi Civil, nenet 317 dhe 369).

Kur nuk ka trashëgimtarë të tri radhëve të para, bashkëshorti merr gjithçka (neni 361). Fëmijët e birësuar trashëgojnë njësoj si fëmijët e tjerë (neni 362).

Shembull: apartamenti i blerë gjatë martesës

Kur bashkëshortët nuk kanë zgjedhur një regjim tjetër pasuror, gjysma e një apartamenti të blerë gjatë martesës i përket bashkëshortit pasjetues dhe nuk trashëgohet (Kodi i Familjes, nenet 96 dhe 103; Kodi Civil, neni 358; Ligji nr. 110/2018, neni 112). Nëse babai lë bashkëshorten dhe dy fëmijë, gjysma e tij ndahet në tri pjesë: nëna mbetet me 1/2 + 1/6 = 2/3 e apartamentit dhe secili fëmijë me 1/6. Prona që i ndjeri kishte trashëguar ose marrë dhuratë është pasuri vetjake dhe trashëgohet e gjitha (Kodi i Familjes, neni 77).

Kur ka testament

Testamenti është ollograf, i shkruar i tëri me dorë, me datë dhe nënshkrim, ose noterial (Kodi Civil, nenet 392 deri 397); nëse është regjistruar, noteri e gjen përmes Regjistrit Kombëtar të Testamenteve (Ligji nr. 110/2018, neni 111). Ai nuk mund t'ua heqë pjesën ligjore fëmijëve të mitur dhe trashëgimtarëve të paaftë për punë, si burrat nga 60 vjeç, gratë nga 55 vjeç dhe invalidët e grupit të parë e të dytë (nenet 371 dhe 379).

Neni 377, që e lejonte testamentin në favor të kujtdo vetëm kur i ndjeri nuk kishte pasardhës, paraardhës, vëllezër ose motra, u shpall i papajtueshëm me Kushtetutën (Gjykata Kushtetuese, vendimi nr. 69, datë 27.12.2023) dhe në Kodin e përditësuar më 10 gusht 2026 nuk është zëvendësuar. Meqë vlen ligji i kohës kur u çel trashëgimia (neni 318/2), për një testament të kontestuar kërkoni këshillë ligjore.

Si merret dëshmia e trashëgimisë te noteri

Dëshminë e trashëgimisë ligjore e lëshon noteri i njësisë vendore ku i ndjeri kishte vendbanimin e fundit; kur ka testament, noteri ku u hartua ose u depozitua testamenti i fundit (Kodi Civil, neni 348). Ligji nuk cakton afat për ta kërkuar, por pa të nuk e regjistroni dot pronën.

Foto: Gabrielle Henderson / Unsplash

Mjafton kërkesa e njërit trashëgimtar: noteri harton aq kopje sa janë trashëgimtarët dhe të tjerët i tërheqin më vonë (neni 348). Dhoma Kombëtare e Noterisë kontrollon brenda 3 ditëve regjistrat e testamenteve dhe të dëshmive, dhe noteri, brenda 3 ditëve nga përgjigjja, e lëshon dëshminë ose ju drejton te noteri kompetent (Ligji nr. 110/2018, neni 111). Një kopje e dëshmisë i shkon kadastrës (neni 113).

Kur duhet gjykata

Noteri nuk zgjidh mosmarrëveshje: kur kundërshtohet testamenti, kur një trashëgimtar i lënë jashtë kërkon pjesën e vet ose kur nuk bini dakord për ndarjen, vendos gjykata e vendbanimit të fundit të të ndjerit (Kodi i Procedurës Civile, neni 46). Padia e trashëgimtarit për pjesën e vet nuk parashkruhet, përveç parashkrimit fitues për sende të veçanta (Kodi Civil, nenet 349 dhe 351). Para Ligjit nr. 121/2013 dëshminë e lëshonte gjykata, dhe ASHK i pranon ende ato vendime.

Heqja dorë, borxhet dhe afatet

Trashëgiminë nuk e pranoni me deklaratë: e fitoni me vdekjen e trashëgimlënësit (Kodi Civil, nenet 330 dhe 331). Nëse nuk e doni, hiqni dorë te noteri, vetë ose me prokurë të posaçme, brenda afateve në tabelë (nenet 333 dhe 335). Për këtë deklaratë udhëzimi i tarifave nuk ka zë të veçantë: zëri "Deklarata me përmbajtje të tjera" kushton 2 000 lekë, ndërsa "Deklaratë për heqje dorë nga pronësia" 3 000 lekë (Udhëzimi nr. 22/2020).

Borxhet e të ndjerit dhe shpenzimet e varrimit i paguajnë trashëgimtarët sipas pjesëve, por jo përtej vlerës që marrin (Kodi Civil, neni 341). Për të ditur çfarë përmban trashëgimia, noteri mund të bëjë inventarin e saj për 6 000 lekë (neni 343; Udhëzimi nr. 22/2020).

Sa kushton dhe kur paguhet tatim

Tarifat e noterit nuk kanë ndryshuar që nga viti 2020, ndërsa ato të ASHK-së u rritën me VKM nr. 462/2025. Për shitjen, shihni tarifat e noterit për shitblerjen.

Një nënë dhe dy fëmijë që trashëgojnë me ligj një apartament paguajnë 12 000 lekë, rreth 131 € (1 € = 91,65 lekë, Banka e Shqipërisë, 9 tetor 2026): 10 000 te noteri dhe 2 000 në ASHK. Me kërkesën e noterit në ASHK dhe një certifikatë për secilin, bëhen 25 000 lekë, rreth 273 €.

Tatimi mbi trashëgiminë

Ligji nr. 29/2023 e taton trashëgiminë me 15%, me përjashtime të gjera (neni 60):

• Pa tatim: fëmijët dhe pasardhësit në vend të tyre, bashkëshorti, prindërit, vëllezërit dhe motrat.
• Të tjerët, si gjyshërit, fëmijët e vëllezërve dhe motrave ose një person i caktuar me testament, nuk paguajnë për pasuri të paluajtshme deri në 5 000 000 lekë për person, rreth 54 600 €. Mbi këtë vlerë, tatimi 15% llogaritet si në një shitje: mbi diferencën ndërmjet vlerës së pronës sipas çmimit të referencës, ose vlerës së fundit të tatuar kur është më e lartë, dhe vlerës me të cilën e kishte fituar i ndjeri. Paguhet para regjistrimit (Udhëzimi nr. 34/2023, pikat 2.3 dhe 4.1).

Kur e shitni më vonë, tatimi 15% mbi fitimin llogaritet me vlerën e regjistruar në akte ose në rivlerësim, ose, për ndërtesat, me koston e shfrytëzimit të vitit kur u regjistrua dëshmia (pika 4.3): shembujt janë te tatimi 15% kur shitni pronën. Rivlerësimi me tatim 5% është i hapur deri më 31 dhjetor 2026 (Ligji nr. 85/2025): shihni udhëzuesin e rivlerësimit.

Si regjistrohet trashëgimia në ASHK

Noteri e deklaron dëshminë në kadastër vetëm si regjistrim paraprak; emrat tuaj hyjnë në kartelë kur kërkohet regjistrimi përfundimtar dhe paguhet tarifa, gjë që kërkuesi i dëshmisë duhet ta bëjë brenda 30 ditëve (Ligji nr. 111/2018, neni 24; Ligji nr. 110/2018, neni 112). Shërbimi në e-Albania, "Aplikim për regjistrim të aktit të trashëgimisë" (KP5), mund ta përdorë edhe noteri për ju:

• Ngarkoni dëshminë, ose vendimin e gjykatës për trashëgimitë e vjetra, dhe certifikatën e gjendjes civile për regjimin pasuror kur dëshmia nuk e shënon.
• Paguani faturën brenda 30 ditëve dhe dërgoni me postë origjinalet te drejtoria vendore e ASHK-së.
• Përgjigjja vjen në "Dokumentet e mia", brenda 8 ditëve pune kur pasuria nuk është e digjitalizuar.

Tarifa paguhet për çdo pasuri (VKM nr. 389/2020, pika 5), dhe çdo ditë vonesë kushton 10% e saj, deri në 300 000 lekë (Ligji nr. 111/2018, neni 25).

Informacion zyrtar për pronat e të ndjerit kërkoni në e-Albania me shërbimin e ASHK-së "Informacion zyrtar i pasurisë" (nr. 63, 2 000 lekë), duke provuar interesin e ligjshëm si trashëgimtar. Një shtëpi pa titull të regjistruar duhet më parë të pajiset me titull, sepse ASHK refuzon aktet pa vijimësi me titujt e regjistruar (Ligji nr. 111/2018, neni 24): shihni banesat pa titull pronësie. Një gabim i ASHK-së në kartelë korrigjohet pa pagesë (Ligji nr. 111/2018, neni 16): shihni gabimet në certifikatën e pronësisë.

Pas regjistrimit: bashkëpronësia dhe ndarja

Trashëgimtarët bëhen bashkëpronarë sipas pjesëve të dëshmisë: ndajnë të ardhurat dhe shpenzimet, dhe kush e përdor pronën vetëm u detyrohet të tjerëve shpërblim nga dita kur ia kërkojnë me shkrim (Kodi Civil, nenet 200 deri 202). E gjithë prona shitet vetëm me pëlqimin e të gjithëve, ndërsa pjesën e vet secili ua ofron më parë bashkëpronarëve (nenet 204 dhe 208).

Ndarja kërkohet në çdo kohë, me marrëveshje te noteri ose në gjykatë (nenet 353 dhe 354). Gjykata e ndan pronën në natyrë, ua lë atyre që paguajnë pjesët e të tjerëve ose e shet në ankand, dhe shtëpinë e banimit ia lë atij që banon aty ose ka më shumë nevojë (neni 207).

Dhurimi i pjesës te një vëlla ose motër nuk tatohet (Ligji nr. 29/2023, neni 60): shihni dhurimin e pronës brenda familjes. Për çmimin e pjesëve, nisni me një vlerësim falas të pronës; kontrollet e blerësit janë te blerja e një prone nga trashëgimia.

Kur trashëgimtari jeton jashtë

• Dëshmia: nuk keni pse vini, e kërkon një trashëgimtar tjetër (Kodi Civil, neni 348).
• Heqja dorë: 6 muaj nga vdekja, edhe me prokurë të posaçme (nenet 333 dhe 335).
• Prokura: konsullatat nuk lëshojnë prokura për kalimin e pronësisë së pasurive të paluajtshme (e-Albania), ndaj ato bëhen te noteri vendas, me apostilë dhe përkthim: shihni prokurën e posaçme nga jashtë.
• Ligji: për pronat në Shqipëri vlen ligji shqiptar edhe kur i ndjeri jetonte jashtë, përveç kur ai ka zgjedhur, në formën e testamentit, ligjin e shtetit ku ishte shtetas ose jetonte; testamenti i bërë jashtë vlen nga forma, ndër të tjera, kur respekton ligjin e vendit ku u bë (Ligji nr. 10428/2011, nenet 33 dhe 35).
• Tatimi: përjashtimet vlejnë edhe për jorezidentët (Ligji nr. 29/2023, neni 60). Si shitet prona pa ardhur në Shqipëri, e shpjegon artikulli për shitjen e pronës nga jashtë.

Datat që ndryshuan rregullat

Pyetje të shpeshta